Po artykule w Tajnej Historii Rzeszowa, Prokurator OKŚZpNP postanowił wznowić śledztwo w sprawie masakry w Staroniwie

Po opublikowaniu na portalu Tajna Historia Rzeszowa artykułu Prof. Grzegorza Ostasza pt. „Fakty i mity. Wokół akcji dywersyjnej AK w Staroniwie wiosną 1943 roku”, redakcja czasopisma zwróciła się z prośbą do Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie o wszczęcie na nowo zawieszonego śledztwa w sprawie masakry ludności polskiej w Staroniwie w dn. 1 czerwca 1943 roku, celem uzupełnienia go o nieznane dotąd dokumenty i relacje. Poniżej publikujemy treść listu jaki redaktor naczelny Kwartalnika Tajna Historia Rzeszowa otrzymał w tej sprawie z Instytutu Pamięci Narodowej.  

Szanowny Panie!

Uprzejmie informuję, że Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie w dniu 20 marca 2015r. wydała postanowienie o podjęciu zawieszonego śledztwa w sprawie zbrodni nazistowskiej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, popełnionej 1 czerwca 1943 r. w Staroniwie pow. rzeszowskiego polegającej na zabójstwie 43 mężczyzn przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego, tj. o czyn  z art. 1 pkt 1 dekretu z 31 sierpnia 1944r. o wymiarze kary dla faszystowsko – hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego (Dz. U. Nr 69, poz. 377 z 1946r. z późn. zm.) w zw. z art. 1 pkt 1 lit. a i art. 3 ustawy z 18 grudnia 1998r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U.z 2007 r. Nr 63, poz. 424 j.t. z późn. zm.). Powyższe śledztwo prowadzone jest pod sygn. S 28/15/Zn.  W najbliższym czasie skierowane zostanie do Pana zaproszenie do stawiennictwa w OK. w Rzeszowie, celem złożenia zeznań w tej sprawie.

 Z poważaniem

Prokurator Oddziałowej Komisji

Ścigania Zbrodni przeciwko

Narodowi Polskiemu

Celina Przybyło

„Zarzucałem dowództwu, że nas zostawili na pastwę losu!”

 Po raz pierwszy od zakończenia II wojny światowej, kpt. Józef Lis, noszący w AK pseudonim „Tajfun” zdecydował się opowiedzieć publicznie o szczegółach nieudanej akcji odbicia więźniów z rzeszowskiego zamku w nocy z 7 na 8 października 1944 r. oraz o okolicznościach śmierci Tadeusza Lisa „Uklei”, której był świadkiem.

Józef Lis w okresie gimnazjum. Lata 30. XX wieku. Fot. ze zbiorów Józefa Lisa

Józef Lis w okresie gimnazjum. Lata 30. XX wieku. Fot. ze zbiorów Józefa Lisa

Kpt. Józef Lis, ur. w 1922 r. w Bratkowicach. W konspiracji od 1940 r. Zaprzysiężony do ZWZ przez Kazimierza Gąsiora „Zamorę”. W 1943 roku ukończył szkolenie w zakresie szkoły podchorążych uzyskując stopień kaprala podchorążego AK. Przeszedł przeszkolenie dywersyjne. Od 1942 r. wchodził w skład oddziału dywersji podlegającego bezpośrednio Inspektorowi Łukaszowi Cieplińskiemu. Zimą 1944 r. otrzymał od Józefa Rzepki „Znicza” rozkaz utworzenia oddziału dywersyjnego w Placówce AK Bratkowice. Dowodził wieloma akcjami dywersyjnymi na terenie zachodniej części Obwodu Rzeszowskiego AK. Utrzymywał kontakt m.in. z Mieczysławem Kawalcem „Izą”. W okresie akcji „Burza”, dowodzony przez niego oddział wchodził w skład III Zgrupowania AK. W walce z Niemcami zdobył wiele sztuk broni i unieruchomił kilka samochodów wroga. Po wejściu Sowietów został aresztowany  i wcielony przymusowo do II Armii WP. Walczył m.in. w bitwie pod Budziszynem. Odznaczony m.in. medalem Pro Patria, Krzyżem Armii Krajowej, Medalem Wojska przyznanym decyzją Ministerstwa Obrony Narodowej Rządu Polskiego na Uchodźctwie, Krzyżem Partyzanckim i Medalem za udział w walkach o Berlin. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2008 odznaczony został Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego.

 Rozmawiali: Sławomir Bury i Marcin Maruszak

 SB i MM: Podczas próby odbicia więźniów z rzeszowskiego więzienia na zamku wchodził Pan w skład kilkuosobowej grupy AK dowodzonej przez Tadeusza Lisa „Ukleję”. Był Pan również bezpośrednim świadkiem jego śmierci. Proszę nam powiedzieć, czy według Pana akcja, którą dowodził Łukasz Ciepliński była dobrze przygotowana i przeprowadzona i czy okoliczności te mogły według Pana przyczynić się do śmierci „Uklei”?

 Józef Lis: Przez dłuższy czas nie chciałem tego tematu poruszać. Potem zamierzałem spisać swoje wspomnienia na temat tej akcji, ale za każdym razem na przeszkodzie stawały mi różne inicjatywy społeczne mające na celu upamiętnienie i uhonorowanie Łukasza Cieplińskiego. Nie chciałem ujawniać swoich poglądów, gdyż musiałbym wówczas poddać zdecydowanej krytyce działania tej „pomnikowej” już przecież postaci. Doszedłem jednak do wniosku, że muszę w końcu opowiedzieć jak to było, no i jak na tym wszystkim wychodzi ówczesne dowództwo Inspektoratu AK. Jestem to winien moim kolegom i przyjaciołom, którzy wówczas zginęli. Przez moje doświadczenia frontowe muszę powiedzieć, że różnie bywało i dowództwo różne decyzje podejmowało.Od tych decyzji zależało często życie wielu żołnierzy. Zdarzały się także różne pomyłki, które jednak w ostateczności decydowały o ludzkim życiu. Jednak zawsze obowiązywała jedna zasada. To dowódca ostatni opuszcza miejsce walki. Powiedzmy wprost: chcąc czy nie chcąc, nasi koledzy zostawili nas wtedy, narażając na poważne kłopoty.

Czytaj dalej

Czy Piotr Pięta „Vis” pozostanie na zawsze „wyklęty”? Skandaliczna wymowa pisma Rzecznika Praw Obywatelskich.

Analiza akt sprawy Wojskowego Sądu Rejonowego w Rzeszowie sygn. akt Sr 85/47 wskazuje, że Piotr Pięta ps. „Vis”, Stanisław Piela ps. „Kościarz” i Wojciech Miś ps. „Sokół”, w trakcie zdarzenia będącego przedmiotem orzeczenia sądu, wykonywali rozkazy o likwidacji Wincentego Przywary, wysokiego działacza Komitetu Wojewódzkiego PPR oraz Leona Mytycha, funkcjonariusza organów bezpieczeństwa. Potraktowanie przez wymiar sprawiedliwości III RP tej akcji jako czynu kryminalnego uwałacza pamięci i dokonaniom żołnierzy antykomunistycznego podziemia.    

Tymczasem po skandalicznych orzeczeniach Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie oraz rażąco niekompetentnym stanowisku Prokuratury Apelacyjnej w Rzeszowie, o których pisaliśmy wcześniej, do grona instytucji pozbawiających Piotra Piętę szans na rehabilitację dołączył Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO). Nie było by w tym nic szczególnego, gdyby nie duże nagromadzenie w aktach sprawy faktów, które wskazują, że Piotr Pięta został przez stalinowski sąd skazany za udział w strzelaninie pomiędzy trzema żołnierzami podziemia a trzema żołnierzami KBW i jednym PPR-owcem, z których jeden poniósł śmierć! Z niewiadomych przyczyn, zarówno orzekające w tej sprawie sądy III RP jak i Rzecznik Praw Obywatelskich traktują to wydarzenie jako zwykły czyn kryminalny!

Wszystko wskazuje na to, że nikt, absolutnie nikt ze składu Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie, a tym bardziej w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich nie zadał sobie do tej pory trudu aby szczegółowo przeanalizować akta sprawy Wojskowego Sądu Rejonowego w Rzeszowie sygn. akt  Sr 85/47 pod kątem motywów jakie kierowały działaniami Piotra Pięty oraz wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Zamiest tego mamy pośpiesznie i niekompetentnie spisane tezy, sprzeczne w dodatku z ujawnionymi w aktach dowodami. Pismo od RPO w tej sprawie (zobacz poniżej) razi przede wszystkim brakiem wiedzy historycznej o epoce oraz rażącymi uproszczenimi, które wskazują na całkowitą niekompetencję i nieznajomość akt przez osobę go sporządzającą. Zważywszy ponadto, że sprawa przeleżała u Rzecznika Praw Obywatelskich niemal 2 lata, okoliczności te należy uznać za mające posmak skandalu.

W reakcji na wnioski wysunięte w tej sprawie przez Biuro RPO, Prezes Stowarzyszenia Rodzin Żołnierzy Niezłomnych Podkarpacia wystosował do RPO pisemny protest (zobacz poniżej), w którym zawarł szczegółową analizę materiału dowodowego ujawniającą nowe, nieznane dotąd okoliczności.

  Czytaj dalej

Dokumenty wywiadu AK. Wykaz aktywu komunistycznego oraz osób współpracujących i podejrzanych. Powiat Rzeszów (Cz. 4)

Poniżej prezentujemy kolejną część wykazu aktywu komunistycznego z terenu powiatu rzeszowskiego (w odpisie), który został sporządzony w latach 1943 i 1944 przez żołnierzy wywiadu politycznego rzeszowskiego Inspektoratu Armii Krajowej, którym dowodził mjr Łukasz Ciepliński. Część pierwszą, wraz z odpowiednim wprowadzeniem historycznym zamieściliśmy w nr 1 Tajnej Historii Rzeszowa. Nazwiska i pseudonimy zostały ułożone w porządku alfabetycznym, zgodnie z oryginałem. Korekcie poddano jedynie błędy maszynowe i ortograficzne oraz uzupełniono interpunkcję. Rozwinięto także skróty oraz dodano przypisy tekstowe i rzeczowe.

 Według specjalnie przygotowanych instrukcji, wywiad polityczny AK gromadził wszelkie informacje na temat stosunków politycznych i społecznych, w tym na temat postaw ludności ukraińskiej. Szczególny nacisk kładziono na pracę wywiadowczą w środowisku komunistycznym, a zwłaszcza prosowieckiej PPR. Ewidencjonowano wszelkie przejawy działalności komunistów, tworząc również listy działaczy i sympatyków. Informacje były często zdobywane z tzw. drugiej ręki. Zapisywano także informacje zasłyszane, których części nie zdołano nigdy zweryfikować, dlatego należy podchodzić do nich ze szczególną ostrożnością. Nie umniejsza to jednak ich wartości historycznej.

  1. MORYS Irena vel Marzec,vel Marzycka, l[at] ok. 24, Rzeszów Pelara 1, podejrzana o szpiegostwo na rzecz Sowietów, w kontakcie z biurem N. Ritmana. Kobieta lekkich obyczajów w środowisku żołnierzy łączności lotniczej. Mówi jęz[ykiem] rosyjskim, czeskim, niemieckim, polskim. Bywa u niej Żółtek Alfons, przypuszczalnie konfident G-po.W przyjaźni z żoną PELCA, Rosjanką.
  1. MRÓZ Leon czł[onek] bandy MYTYCHA i Augustyna, z którymi kontaktuje [się] w Boguchwale.
  1. MURJAS Józef, Borek Stary, patrz Paluch.
  1. MUTH, firma przewozowa w Rzeszowie, udziela pomocy uciekającym z obozu żydom.Ma kontakt ze Szpilmanem.W wywożeniu z obozu pośredniczy CZAJKA ”Olek”.Szoferzy są wtajemniczeni. Uwolniony Grauze, komunist[a], który został zastrzelony przez Niemców.
  1. MYTYCH Władysław, Nosówka, osiedle Przymiarki, komun[ista]. Kolportuje Trybunę Ludową, którą otrzymuje od naucz[yciela] w Rzeszowie. Sporządził listę poborowych na okres przełomu. Oporni mają być rozstrzelani. Wraz z Augustynem i Budą zorganizował napady na elektownie PZL[i]. Kmdt.bojówki w Nosówce nadto w Błażowej, Borku Nowym i Starym, Budziwoju, Lubeni, Straszydlu, okolicy Błażowej i Tyczyna.W kontakcie z Bębenkiem, Ciebierą Józefem. Wraz z Augustynem dowodził bandą która nęka ludność. Banda ta 17.6.43 połączyła się z bandą sow[iecką] w Błędowej Zgłobieńskiej. Kontakt z Bombą K., wraz Maciejem i Augustynem ukrywają się w rej[onie] Sędziszów, Dębica. Nawiązyją tam kontakty z Miejsc[owymi] jaczejkami komun[istycznymi] i ukrywają komun[istów] i ukrywającymi się żydami m.in. z WICKEREM podchr.WP. M[YTYCH] ukrywa się również u swego wuja RAŁOWSKIEGO w Niechobrzu. M[YTYCH] wraz z Augustynem kontaktuje się z kofid[entem] Sarna Andrzejem [z] Nosówki – Krzywdy, b[rać]mi Czyż z Bzianki, z Górskim właśc[icielem] sklepu w Zabierzowie, z Pacześniakową/przez [fragment nieczytelny], Nalepową/Przez Pacz[eśniakową] mają kontakty na kripo i żydów w getcie, z Paskiem ze Zwięczycy, Witkiem z Racławówki. Banda rabuje w składzie: Maciąg Tadeusz i Kazimierz, Ciebiera, Kaszuba Franc[iszek]. Ukrywają się u Lubasa Józefa i Szymona i Micała Michała. Mytych odebrał sprawozdanie Rałowskiego z zebrania A.K.w Rudnej. Obecnie przebywa w Zgłobieniu.

Czytaj dalej

Masakra mieszkańców Staroniwy w 1943 roku nastąpiła po akcji Kierownictwa Dywersji (KEDYWU) Armii Krajowej. Prof. Grzegorz Ostasz ostatecznie rozprawia się z mitami narosłymi wokół tego wydarzenia.

_gost

Grzegorz Ostasz – historyk, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1996 r. obronił pracę doktorską, w 2007 r. uzyskał habilitację, a w 2013 r. tytuł profesorski. Dziekan Wydziału Zarządzania na Politechnice Rzeszowskiej oraz kierownik Zakładu Nauk Humanistycznych na tej uczelni. W badaniach naukowych zajmuje się dziejami struktur cywilnych i wojskowych Polskiego Państwa Podziemnego oraz niepodległościowych konspiracji z lat 1944-1956. Opublikował czternaście książek oraz blisko czterysta innych prac naukowych. 

Fakty i mity. Wokół akcji dywersyjnej AK w Staroniwie wiosną 1943 roku

Nocą z 31 maja na 1 czerwca 1943 roku pięciu żołnierzy Kedywu – pod dowództwem ppor. Mariana Szuby (ps. „Brzozowski”) – uszkodziło za pomocą karabinów podstację transformatorów w Staroniwie koło Rzeszowa. Zamierzonym rezultatem tej akcji dywersyjnej była kilkugodzinna przerwa w pracy rzeszowskiej fabryki silników lotniczych, wówczas Flugmotorenwerke Reichshof GmbH. Patrol Kedywu nie działał ad hoc. Żołnierze precyzyjnie wypełnili rozkaz komendy Okręgu AK Kraków. Zadanie wykonano po szczegółowym, dokładnym rozpoznaniu, przy użyciu trzech karabinów oraz zastosowaniu pocisków przeciwpancernych.

Meldunek ppor. Mariana Szuby (â--Brzozowskiâ--), dowĂłdcy grupy Kedywu, ktĂłra wykonaĹ-a akcjÄ- w StaromieĹ-ciu

Kopia meldunku ppor. Mariana Szuby (ps. Brzozowski), dowódcy grupy Kedywu, która wykonała akcję w Staroniwie. (Ze zbiorów Grzegorza Ostasza).

Czytaj dalej

Funkcjonariusze rzeszowskiej SB sfałszowali dokumentację operacyjną dotyczącą znanego poety i prozaika Janusza Koryla.

Marcin Maruszak

Takie są ustalenia Sądu Okręgowego w Rzeszowie, który pod przewodnictwem SSO Małgorzaty Moskwa wydał w dniu 27 XII 2013 r. wyrok w bezprecedensowej sprawie z prywatnego powództwa Janusza Koryla o naruszenie dóbr osobistych, poprzez określenie go „tajnym współpracownikiem” i „donosicielem” SB w książce pt. „Bagno”. Postępowanie toczyło się bez powołania biegłych z Instytutu Pamięci Narodowej. W dniu 26 czerwca o godz. 13.30 w siedzibie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie sala nr 46 odbędzie się rozprawa apelacyjna w tej sprawie.  

Kopia pierwszej strony wyroku w sprawie I C 1445/11. Ze zbiorów THR

Kopia pierwszej strony wyroku w sprawie I C 1445/11. Ze zbiorów THR

 Ultimatum wobec agentów

W 2001 roku, w odpowiedzi na apel Instytutu Pamięci Narodowej (IPN), Wiesław Zieliński ówczesny Prezes Oddziału Rzeszowskiego Związku Literatów Polskich (ZLP) oraz członek Zarządu Głównego ZLP zgłosił chęć zapoznania się ze zgromadzonymi w IPN materiałami na swój temat. Jak sam twierdzi w wywiadzie udzielonym kwartalnikowi „Tajna Historia Rzeszowa”, dokumenty te były dla niego szokiem. W 2004 roku zaczęły się w nich bowiem pojawiać nazwiska jego bliskich współpracowników z terenu związku. Z dokumentami SB zapoznało się wówczas wielu innych członków ZLP, którzy nie kryli swego oburzenia. Atmosfera w związku stawała się stopniowo coraz bardziej napięta. Oliwy do ognia dolała publikacja książki Joanny Siedleckiej pt. „Kryptonim Liryka. Bezpieka wobec literatów”, w której znalazły się informacje na temat tajnych współpracowników SB, działających w związku. W odpowiedzi na coraz częściej pojawiające się rewelacje o agenturze w ZLP, Wiesław Zieliński sporządził pismo potępiające współpracę członków Zarządu Głównego ZLP z bezpieką. Czytaj dalej

Dokumenty wywiadu AK. Wykaz aktywu komunistycznego oraz osób współpracujących i podejrzanych powiat Rzeszów (Cz. 3)

Poniżej prezentujemy w odpisie kolejną część dokumentu wywiadu Armii Krajowej, zawierającą trzecią setkę działaczy, współpracowników oraz osób podejrzanych o współpracę z PPR i GL z terenu powiatu rzeszowskiego w latach 1943-1944. Część pierwszą, wraz z odpowiednim wprowadzeniem historycznym zamieściliśmy w nr 1 Tajnej Historii Rzeszowa. Nazwiska i pseudonimy zostały ułożone w porządku alfabetycznym, zgodnie z oryginałem. Korekcie poddano jedynie błędy maszynowe i ortograficzne oraz uzupełniono interpunkcję. Rozwinięto także skróty oraz dodano przypisy tekstowe i rzeczowe. Czytaj dalej

Emocje w gronie byłych działaczy „Solidarności”. Sprawa zaginionych(?) w okresie stanu wojennego 3 milionów złotych z budżetu związku zdominowała prezentację „Aparatu represji  w Polsce Ludowej 1944-1989”.

Redaktor naczelny dr Dariusz Iwaneczko. Fot. S. Bury

Redaktor naczelny czasopisma „Aparat represji  w Polsce Ludowej 1944-1989” dr Dariusz Iwaneczko. Fot. S. Bury

Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie zaprezentował dwa najnowsze numery „Aparatu represji  w Polsce Ludowej 1944-1989”, jednego z najważniejszych czasopism tego typu w Europie środkowo-wschodniej, którego redaktorem naczelnym jest dr Dariusz Iwaneczko, historyk rzeszowskiego IPN. Promocja odbyła się 12 lutego 2014 r. w siedzibie Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie i przemknęła bez echa. Zabrakło przedstawicieli mediów regionalnych i ośrodków naukowych. Jest to sytuacja niezrozumiała zważywszy, że od dłuższego czasu ośrodki medialne i samorządowe zabiegają o szeroką promocję osiągnięć naukowych i kulturalnych naszego miasta. Czytaj dalej

Zapomniana wojna. Czy historię Konfederacji Barskiej będziemy musieli pisać na nowo?Ujawniamy nowe fakty i źródła dotyczące walk konfederackich na Podkarpaciu.

Krzysztof Bajrasz

 Bitwy i potyczki wojny konfederackiej (1768-1772) na terenie woj.  Podkarpackiego w źródłach.

Poniższy tekst jest wynikiem wieloletnich, żmudnych badań archiwalnych i stanowi pierwszą w historiografii próbę zestawienia źródeł dotyczących bitew i potyczek stoczonych przez oddziały Konfederatów Barskich z Rosjanami na terenie Podkarpacia. Wiele spośród omawianych tekstów zacytowano w Polsce po raz pierwszy. W wielu przypadkach, zawarte w omawianych źródłach informacje na temat danej potyczki są jedynymi jakie się zachowały i stanowią istotny materiał przyczynkarski do badań dziejów konfederacji. Mogą tym samym przyczynić się do rozwoju badań naukowych na ten temat, wzrostu świadomości historycznej i rozwoju postaw patriotycznych wśród mieszkańców Podkarpacia. Wydaje się to bardzo istotne, gdyż o dużej części potyczek i bitew zapomniano, nie przypomina o nich żaden pomnik lub tablica. Te miejsca wciąż czekają na odkrycie, upamiętnienie i zaistnienie na mapie ważnych wydarzeń historycznych regionu. Czytaj dalej

Leon Słowik ps. „Uzda”. Żołnierz niezłomny z Bratkowic

Leon S-owik w  mundurze 2 pu-ku strzelców podhala-skich

Leon Słowik w mundurze 2 pułku strzelców podhalańskich

Marcin Maruszak

Prawdopodobnie nigdy przedtem ani nigdy potem nie wydano i nie wykonano w Rzeszowie wyroku śmierci w czasie tak krótkim, jak to miało miejsce w 1947 roku wobec żołnierza AK i WiN Leona Słowika. Komunistyczny sąd i prokuratura w sposób niezwykle szybki i skrupulatny zlikwidowały i zatarły wszelkie ślady po człowieku, który stał się w okolicach Rzeszowa symbolem oporu przeciw narzuconej siłą władzy. Przez cały okres PRL niszczono wszelkie ślady jego działalności i pamięć o nim, którą władze komunistyczne uważały za szczególnie groźną. Zastanawiające jest to co dzieje się z pamięcią o Leonie Słowiku również dzisiaj. Nie umieszczono jego biogramu w wydanej przez rzeszowski IPN książce poświęconej skazanym na karę śmierci przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Rzeszowie, a w wydawanej przez władze samorządowe „Trzcionce” oczerniono pamięć o nim i o jego kolegach z podziemia. Czy to tylko wynik przeoczenia, czy może działalności tzw. resortowych dzieci? Czytaj dalej

Historycy Instytutu Pamięci Narodowej ustalili kolejne miejsca pochówku ofiar zbrodni komunistycznych w Rzeszowie.

Marcin Maruszak

Grób działaczy Zrzeszenia WiN Władysława Koby, Leopolda Rząsy 
i Michała Zygo na starym cmentarzu w Zwięczycy znajduje się pod 
nieustanną opieką mieszkańców Rzeszowa (fot. M. Maruszak)

enia WiN Władysława Koby, Leopolda RzÂąsy i Michała Zygo na cmentarzu w Zwięczycy znajduje się pod nieustannÂą opiekÂą mieszkańców Rzeszowa (fot. M. Maruszak)

Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie zwraca się z apelem do osób posiadających wiedzę na temat  potajemnych pochówków dokonywanych przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego na cmentarzu Pobitno w Rzeszowie lub w innych miejscach na terenie Podkarpacia, a także do rodzin osób pozbawionych życia przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa, które nie znają miejsca pochówku swoich bliskich o kontakt pod numerem telefonu 17 860-60-23 lub adresami poczty elektronicznej:

boguslaw.kleszczynski@ipn.gov.plmiroslaw.surdej@ipn.gov.pl

Czytaj dalej

baner_v1

Autor: Marcin Maruszak

             Aby zrozumieć symbolikę związaną z sylwetkami żołnierzy AK z omawianego terenu, należy na wstępie przedstawić czytelnikowi szczegóły walk z Niemcami miejscowego zgrupowania AK w okresie akcji „Burza”. Ze względów militarnych i propagandowych największe znaczenie miała potyczka z wojskami niemieckimi w przysiółku „Gaj” wchodzącym w skład Boguchwały oraz pomoc udzielona przez miejscowych AK-owców wkraczającej na te tereny Armii Czerwonej.  Wieloletnie próby wymazania omawianych wydarzeń z podręczników historii oraz pamięci miejscowych mieszkańców, stanowią symboliczny przykład propagandy kłamstwa, na bazie której wielu miejscowych działaczy komunistycznych robiło karierę w partii i bezpiece. Czytaj dalej

WYJŚĆ Z BAGNA – od „Bagna” do „Sprawy obiektowej kryptonim MUZA”

Bagno

Z Wiesławem Zielińskim, pisarzem, o jego książkach:

„Bagno”(wydanej w 2011 r. poruszającej problematykę działań prowadzonych przez SB wobec Autora w środowisku literackim Rzeszowa lat 80 -tych) oraz przygotowywanej do druku „Sprawa obiektowa kryptonim MUZA” (dotyczącej działań bezpieki wobec lokalnego środowiska kulturalno- artystycznego) – rozmawia Sławek Bury

1Wiesław Stanisław Zieliński (ur.6 maja 1949 roku w Rzeszowie) −  poeta, prozaik, eseista, krytyk literacki, dziennikarz prasowy i radiowy. W latach 1990-1996 i 1999-2009 był prezesem rzeszowskiego oddziału Związku Literatów Polskich w Rzeszowie. Debiutował w 1972 roku wierszem „Geometria” zamieszczonym w rzeszowskim magazynie młodzieżowym „Prometej”.  Czytaj dalej

Rajd zgrupowania partyzanckiego „Zapory” po Podkarpaciu 31 lipca – 21 sierpnia 1946 r. Fakty i Mity.

Autor: Marcin Maruszak

Autorzy „Tajnej Historii Rzeszowa” dotarli do mjr Mariana Pawełczaka, por. Stanisława Ruska, por. Piotra Zwolaka i por. Zdzisława Harasima, ostatnich żyjących żołnierzy, uczestników rajdu zgrupowania partyzanckiego pod dowództwem majora Hieronima Dekutowskiego „Zapory” po Podkarpaciu, a także do innych świadków tamtych wydarzeń. Odnaleziono również dokumenty, które odkrywają nieznane dotąd epizody z walk prowadzonych przez oddział majora „Zapory” w okolicach Rzeszowa oraz rzucają nowe światło na działania organów bezpieczeństwa skierowane przeciwko dowodzonemu przez niego zgrupowaniu partyzanckiemu.

Lato 1946 r. Rzeszowszczyzna. Oddział Zapory. . .

Lato 1946 r. Oddział "Zapory" na Podkarpaciu

Czytaj dalej

Co się stało z 3 mln zł rzeszowskiej „Solidarności”?

Autor: Dariusz Iwaneczko

Dariusz Iwaneczko (ur. 1965), doktor, historyk. Zajmuje się dziejami najnowszymi Polski. Autor m.in. książek: „Urząd Bezpieczeństwa w Przemyślu 1944-1956″, „Opór społeczny a władza w Polsce południowo-wschodniej 1980-1989″, „Ogniwo strachu. Urząd Bezpieczeństwa w Lubaczowie 1944-1956″ oraz „Przypadek czy przeznaczenie. Karol Kazimierz Kostecki, ps. „Kostek” (1917-1998)”.

"Solidarność rzeszowska", Biuletyn informacyjny MKZ NSZZ "Solidarność" w Rzeszowie, Nr 91 /102/.

Głośna sprawa ukrycia 80 mln zł przez władze wrocławskiej „Solidarności” stała się kanwą filmu fabularnego. Była to największa kwota środków zgromadzonych ze składek członków NSZZ „S”, którą udało się zabezpieczyć przed władzą, która 13 grudnia 1981 r. wprowadziła stan wojenny.

Niewiele osób natomiast wie, że tego rodzaju zabiegi miały też miejsce m.in. w Krośnie, Przemyślu i Rzeszowie. Czytaj dalej

Jak w Rzeszowie śledziliśmy KGB

Z Januszem Szkutnikiem o jego dziennikach, „Solidarności”, komunistach, grach z bezpieką i agenturze

rozmawia Marcin Maruszak

Od następnego numeru THR będziemy publikować w odcinkach dzienniki Janusza Szkutnika historyka, antykwariusza i wydawcy, działacza Nurtu Niepodległościowego, w III RP działacza społecznego i politycznego. Tymczasem prezentujemy wywiad z autorem, w którym odsłania on kulisy swojej działalności opozycyjnej oraz wyjaśnia co skłoniło go do podjęcia decyzji o rozpoczęciu publikowania swoich notatek. 

IMG_6958Janusz Szkutnik, s. Zdzisława i Jadwigi z d. Kasperska urodził się w 1955 roku w Jarosławiu. W 1971-72 kształcił się w Zasadniczej Szkole Górniczej KWK Makoszowy w Zabrzu, z której został usunięty z wilczym biletem za działalność polityczną. Od 1973 pracował w Zakładach Graficznych w Rzeszowie Czytaj dalej

Urząd do kontroli Kościoła.

Wywiad z dr Lidią Fiejdasz o książce jej autorstwa pt.: „Stosowanie prawa przez Wydział do Spraw Wyznań w Rzeszowie wobec duchownych Kościoła katolickiego w 1950-1973″, wydanej przez wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Fiejdasz Lidia

Lidia Fiejdasz – Absolwentka Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Kazimierza Wielkiego w Brzozowie. W latach 1999-2005 odbyła studia w zakresie prawa i prawa kanonicznego na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji KUL. Od 2008 r. jest doktorem nauk prawnych w zakresie prawa, specjalność prawo wyznaniowe. Czytaj dalej

Michała Piwowara życie zuchwałe

„…za wycięcie szwadronu kawalerii bolszewickiej z CKM, który nacierał na białą broń zostałem odznaczony Krzyżem Walecznych po raz trzeci…”                                                                                                                                         M. Piwowar

Michał Piwowar w okresie II RP (Fot. ze zbiorów rodziny Piwowarów)

Pradziadek Michał 1Michał Piwowar rodem z Niechobrza to postać pod wieloma względami niezwykła i bardzo ważna dla lokalnej społeczności. Żołnierz Legionów Polskich, żołnierz 17 pułku piechoty, za udział w wojnie polsko-bolszewickiej trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych, podoficer zawodowy Korpusu Ochrony Pogranicza, więzień Ostaszkowa i niemieckich oflagów, twórca konspiracji niepodległościowej i organizator AK w okolicach Niechobrza, działacz WiN, więzień stalinowski,  patriota, antykomunista i legendarny dowódca partyzancki. Większość swojego życia poświęcił służbie wolnej Rzeczypospolitej. Za to przez komunistów został skazany na wyniszczenie i zapomnienie. Dzisiaj, po wielu latach odkrywamy niezwykłe karty z jego życiorysu. Czytaj dalej

Dokumenty wywiadu AK. Wykaz aktywu komunistycznego oraz osób współpracujących i podejrzanych powiat Rzeszów (Cz. 2)

Poniżej prezentujemy w odpisie część dokumentu wywiadu Armii Krajowej, zawierającą kolejną setkę działaczy, współpracowników oraz osób podejrzanych o współpracę z PPR i GL z terenu powiatu rzeszowskiego w latach 1943-1944. Część pierwszą, wraz z odpowiednim wprowadzeniem historycznym zamieściliśmy w nr 1 Tajnej Historii Rzeszowa. Czytaj dalej

CZY W PRZYSZŁYM ROKU PRZEMÓWIĄ OFIARY ZBRODNI POPEŁNIONYCH NA RZESZOWSKIM ZAMKU?

Wywiad Marcina Maruszaka z Krzysztofem Szwagrzykiem

Krzysztof Szwagrzyk

Krzysztof Szwagrzyk, ur. 1964,
historyk, dr habilitowany, badacz struktur komunistycznego aparatu represji i podziemia niepodległościowego w Polsce, autor licznych publikacji poświęconych tej tematyce. Od wielu lat pracuje w Instytucie Pamięci Narodowej. Obecnie jest Pełnomocnikiem Prezesa IPN ds. poszukiwań miejsc pochówków ofiar terroru komunistycznego. Czytaj dalej